Найстарэйшая творчая арганізацыя Беларусі |гады заснавання – 1933-1934|

05 студзеня 2018

«Губернскі дэтэктыў. Справа аб крывавых дукатах» і «Русалкі клічуць»: анлайн-размова аб тым, як напісаць кнігу за год

«Губернскі дэтэктыў. Справа аб крывавых дукатах» і «Русалкі клічуць»: анлайн-размова аб тым, як напісаць кнігу за год

У верасні 2016-га студэнтам Школы маладога пісьменніка (праект Саюза беларускіх пісьменнікаў, дзейнічае з 2012-га) упершыню прапанавалі паступіць на «Другі год», каб працаваць яго цягам над асабістымі кнігамі.

Вынік  ― у снежні 2017 выйшлі кнігі навучэнцаў Школы, сярод іх ― “Губернскі дэтэктыў. Справа аб крывавых дукатах” Ксеніі Шталенковай (майстэрня Людмілы Рублеўскай) і “Русалкі клічуць” (майстэрня Ганны Бутырчык).

Пра навучанне ў Школе, інтэрактыўны фармат працы над тэкстам, пра дэдлайны і пра тое, як “не разарвацца” ― у анлайн-размове Ксеніі і Зараславы, якія да размовы амаль не былі знаёмыя, бо вучыліся ў розных майстэрнях, і не паспелі сустрэцца, бо знаходзіліся ў розных гарадах, але паспелі ўзяць адна ў адной інтэрв’ю нягледзячы на шчыльны перадсвяточны графік.

 

Зараслава Камінская і Ксенія Шталенкова

Ксенія Шталенкова (15:12)

Давайце параўнаем наш досвед: як вам працавалася на першым, і як на другім годзе навучання ў Школе?

 

Зараслава Камінская (15:17)

Цягам першага года нам давалі заданні, і мы пісалі “хатнія працы” ―  я заставалася ў рамках “малой прозы”, больш-меньш звыклага для мяне фармату. Тэма ― твор ― наступная тэма ― наступны твор.

Другі год ― гэта адсутнасць тэм: куратаркі нічога не выдумляюць, не даюць заданні. Куратарка ― больш не настаўніца, яна ― рэдактарка. І гэта вялікае шчасце для пачаткоўца працаваць з такой прафесійнай рэдактаркай як спадарыня Ганна Бутырчык. Яна не толькі выпраўляла хібы, але і дапамагала мне бачыць мой твор іншымі вачыма, каб больш пільна працаваць над стылем і сюжэтам.  

 

Зараслава Камінская (15:18)

А вам як працавалася? :) Ці адчулі розніцу?

 

Ксенія Шталенкова (15:26)

Я б сказала, што ў гэты раз працэс напісання адрозніваўся літаральна ўсім))) Насамрэч, на ўсіх узроўнях. Калі я пісала першыя дзве часткі “Адваротнага боку люстра”, маёй першай кнігі, я пісала так, як мне пісалася, па ўласным разуменні, хаця ў нечым і арыентуючыся на тыя кнігі, якія мяне ўражвалі на той момант. Ужо калі я пісала апошнюю частку сваёй трылогіі пасля цэлага першага года ў Школе маладога пісьменніка у 2013-2014, я заўважыла, што пішу інакш. Змяніўся менавіта падыход да стварэння тэкста. Нягледзячы на эмоцыі, якіх немагчыма пазбавіцца, пакуль пішаш кнігу, усё ж такі я пачала ставіцца да гэтага як да працы, неяк спакойней, прасцей.

Калі ў межах “Другога года” пісалася “Справа аб крывавых дукатах”, то акрамя сертыфіката пісьменніка, атрыманага ў Школе ў мінулы раз, я ўжо мела некалькі дыпломаў ― якраз абараніла дысертацыю, таму пісаць было лягчэй нават у тым, што я больш не адчувала сябе “нейкай дзевачкай”, якая вырашыла напісаць “нейкае нешта”. Да таго ж, тут зусім іншы жанр, іншая стылістыка, іншыя героі ― абсалютна адрозная структура тэкста. Гэта не кажучы пра тое, што ў кожнага “шкаляра” на “Другім годзе” ёсць куратарка-рэдактар, якой трэба рабіць рэгулярныя справаздачы, выконваць дэдлайны ― гэта сапраўды як яшчэ адна дысертацыя)))

 

Зараслава Камінская (15:29)

А чаму вы выбралі навучанне ў майстэрні Людмілы Рублеўскай?

 

Ксенія Шталенкова (15:31)

Тут мне вельмі пашанцавала, таму што гэта Людміла Іванаўна выбрала мяне і я за гэта невымоўна ўдзячная ёй)))))

Напэўна, калі я напішу тут штосьці яшчэ, то гэта можа падацца крыху ненатуральным і пафасным (альбо і не крыху).

 

Ксенія Шталенкова (15:35)

Не, усё ж такі дадам пару словаў: Людміла Іванаўна ― мой Ментар, я гэтым вельмі ганаруся, насамрэч менавіта дзякуючы яе “чароўнаму пендзелю” на- і да-пісалася “Справа аб крывавых дукатах”, гэтая кніга сталася кнігай, а не закінутым у стол раздельчыкам з паловай. Бо часам я не тое каб нічога не раблю, нават наадварот, але раблю строга ў супрацьлеглым накірунку. Таму навіна пра “Другі год” і пытанне з філасофскага абсягу “Чаго ты сядзіш?!” сапраўды заспелі мяне ў вельмі важны момант.

 

Зараслава Камінская (15:41)

Пасля таго, як вы скончылі першую кнігу, чаму вырашылі працягваць пісаць?  

 

Ксенія Шталенкова (15:53)

Калі ўзгадваць тую першую кніжку, то я дапісала яе ў 16 год і з той пары ўвесь час штосьці пісала, хаця гэта не заўсёды былі менавіта мастацкія тэксты, а часам нават ― зусім не тэксты. Таму я б хутчэй сказала, што я не столькі працягвала, колькі гэта ўвогуле непадзельны для меня працэс ― пісаць і занатоўваць. Калі ж казаць пра самыя кніжкі, то гэта таксама не працяг, “Адваротны бок люстра” для мяне цалкам скончаны (хаця з пункту гледжання гісторыі самой па сабе ― мабыць хтосьці са мной і паспрачаецца), а “Губернскі дэтэктыў” стаўся добрай падставай паспрабаваць штосьці новае. Усё ж такі мне вельмі не хацелася б застацца аўтаркай толькі адной кнігі, няхай і ў трох частках)))

Ксенія Шталенкова (16:54)

Хвілінку, я адбягу і вярнуся)))

Ксенія Шталенкова (17:15)

Я тут. І я адразу ставіла сабе задачу напісаць цалкам другую кнігу. Мне падаецца, “Губернскі дэтэктыў” немагчыма параўноўваць з “Адваротным бокам люстра”, бо, не кажучы пра зусім розныя жанры, стылі і нават гіпатэтычнага “узорнага” чытача, гэта яшчэ і цалкам розныя гісторыі пра розных людзей. Хаця Наста Грышчук нядаўна сказала мне, што бачыць маю новую гераіню Яўгенію Канстанцінаўну панну Пракшыну пасталелай Басяй, з якой не адбылося тое, што адбылося. Магчыма, не ведаю))) Але мне б не хацелася, каб мае кнігі параўноўвалі далей за гэтую акалічнасць.

А вось вы як аўтарка кароткай прозы ўжо даўно заявілі пра сябе, аднак ваша першая кніга выйшла толькі зараз, чаму? Гэта патрабавальнае стаўленне да ўласнай творчасці альбо проста збег абставін?

 

Зараслава Камінская (17:33)

Справа ў тым, што творчасці не было :) І мая кароткая проза ― гэта некалькі апавяданняў, якіх не набярэцца на кнігу.

Я пачала пісаць год чатырнаццаць таму, але тады і скончыла. І пасля год дванаццаць толькі чытала і марыла аб тым, каб пісаць (ну і рабіла невялікія зацемкі ў блакноце, пра што я б хацела пісаць).

Два гады таму я трапіла ў Школу маладога пісьменніка: гэта я стамілася марыць і вырашыла паспрабаваць рабіць :) І большасць маіх кароткіх твораў напісаныя ў час навучання.

Калі я паступала на другі год, то дасылала дзве ідэі. Адна ― кніга кароткіх апавяданняў, другая ― аповесць “Пра русалак”. І калі прайшла, то вырашыла працаваць над аповесцю, бо раней ніколі не пісала доўгіх гісторый і мне было цікава паспрабаваць :)    

 

Ксенія Шталенкова (17:37)

Як працавалі над тэкстам? Ці чыталі/глядзелі вы што-небудзь падчас працы альбо наадварот намагаліся “зачыніцца” ад вонкавых уплываў? Ці стасаваліся з калегамі па майстэрні?

 

Зараслава Камінская (17:41)

Калі я працавала над аповесцю “Пра русалак” (як дапісала, назву змяніла на “Русалкі клічуць)”, я шукала інфармацыю пра Алену Кіш, наведвала выставы яе дываноў, а таксама вывучала газетныя матэрыялы пачатку 50-х гадоў мінулага стагодзя ― яны выкарастаныя ў кнізе.

Стварэнне тэксту падчас навучання ў “Школе” ― гэта цікавы інтэрактыўны фармат. Майстэрню спадарыні Ганны Бутырчык мы наведвалі ўтрох: Аліна Длатоўская, Канстанцін Касяк і я. І мы дасылалі адно аднаму тэксты, прыходзілі на заняткі і абмяркоўвалі прачытанае. То бок, мы атрымлівалі зваротную сувязь ад першых чытачоў пакуль пісалі твор. Гэта клёва :) І я вельмі ўдзячная Аліне і Канстанціну за час, які яны выдаткавалі на чытанне маіх тэкстаў, і за іх парады, якія мелі ўплыў на твор.

 

Ксенія Шталенкова (17:43)

Ого! Сапраўдная каманда)) А мы працавалі ў майстэрні Людмілы Іванаўны з Нінай Лістотай. Аднак у адрозненне ад Ніны, якая стала дасылала па некалькі апавяданняў да кожнай штомесячнай сустрэчы, у мяне не атрымлівалася працаваць гэтак жа роўна, таму што першы семестр Школы як раз прыпаў на падрыхтоўку да абароны і я не магла разарвацца на два зусім розныя тэксты, што вельмі мяне засмучвала, усё ж хочацца быць больш усёмагутным пісьменнікам і ўмець пераключацца)) Дык вось калі я ўжо нарэшце ўвайшла ў свой мастацкі тэкст, я адчувала, што іншыя тэксты могуць вырваць мяне з гэтай працы, а менавіта стварэнне гэтага “імітацыйнага” тэкста на фармальным узроўні, стылізацыя пад XIX стагоддзе былі асобным выклікам. Таму я якраз наадварот намагалася зусім нічога не чытаць і нават не прыслухоўвацца.

Не буду пытацца, пра што вашая кніга, таму што, па-першае, я ўжо прачытала яе, цяпер мне можна))) Па-другое, у кнігі ёсць выдатная анатацыя. Аднак мы мусім абмеркаваць, што за кнігі з’явіліся ў Школе, таму маё пытанне такое. Гэта гісторыя з перапляценнямі ў часе і заканамернасцях жыцця, якая кранае гісторыю мастачкі Алены Кіш ― чаму быў абраны менавіта такі фармат?

 

Зараслава Камінская (17:50)

Дзякуй за трапнае слова “перапляценні” ― так, я імкнулася стварыць гісторыю з перапляценнямі :) Мне ўтульна было нейкі час існаваць у тэксце (ці “кантэксце”) не адной часавай плыні, а некалькіх, бо гісторыі пакаленняў не існуюць паасобку, яны знітаваныя: тое, што мы маем зараз, ― гэта ўплыў таго, што тут адбывалася раней.

І як жа без знітаванняў, калі пішаш гісторыю пра дываны :)

 

Ксенія Шталенкова (17:53)

Сапраўды! Але ж пра абставіны жыцця Кіш вядома так мала, можна было б літаральна выдумаць цэлую гісторыю пра яе саму ў яе ж часе ― тут сапраўды ёсць прастора для выдумвання і рэканструявання гісторыі, магчыма нават, з ахопам працяглага перыяду жыцця і post-жыцця. Але ж падазраю, што гэта не было зроблена наўмысна))

 

Зараслава Камінская (18:04)

Я хацела напісаць пра Алену Кіш, бо яна дзівам уваскрэсла ў якасці мастачкі толькі пасля смерці, а такія гісторыі цікавяць. Мо, тое і ёсць “Сусветная справядлівасць” (наколькі гэта “справядлівасць”, вядома, можна спрачацца).   

Ды не хацела выдумляць для Алены цалкам новае жыццё, бо яна мела сваё.

Таму і напісала толькі пра той перыяд, пра які, дзякуючы даследчыкам, хоць штосьці вядома.

А яшчэ менавіта таму выдумала “жыццё” для яе дывана :) І такім чынам, дапісала працяг жыцця Алены Кіш, бо post-жыццё мастачкі ― гэта жыццё ейных твораў.  

А пра што ваша кніга? Эх, так шкада, што не прачытала, але я і сваю яшчэ ў руках не трымала, бо пакуль за межамі Беларусі. Раскажаце пра сюжэт? :) І не пра сюжэт?

 

Ксенія Шталенкова (18:08)

Пра сюжэт ― не скажу)) Гэта ж дэтэктыў. Адзінае, што магу пазначыць, дык гэта ― палова падзей адбываецца ў Менску, у 1875 годзе, сёе-тое, але зусім не ўсё, заснавана на рэальных здарэннях, хаця пра іх амаль нічога не напісана ў гісторыі горада, таму гэтыя рэальныя здарэнні могуць падацца цалкам выдуманымі. Ну, а так ― гэтым разам кніга пра людзей, як ні дзіўна))

 

Ксенія Шталенкова (18:12)

А ў мяне да вас пытанне не зусім пра кнігу. Альбо нават зусім не пра кнігу)) Такое, творча-сацыялагічнае. Сёння мы не можам пазбавіцца факту дыгіталізацыі нашага жыцця, сацыяльныя зносіны пераносяцца ў віртуальную прастору, фігура піьсменніка/пісьменніцы, здаецца, як ніколі атрымлівае выдатную (?) магчымасць ператварыцца ў медыйнага персанажа альбо нават у праекцыю ўласных твораў. Паблікі, старонкі, інстаграм-наратывы і ўсё-ўсё-ўсё ― як вы да гэтага ставіцеся? Напэўна, можна было б сказаць, што свае хронікі ў сацсетках вы вядзеце не як пісьменніца, а як “звычайны” (што б гэта ні значыла) чалавек, магчыма, нават трохі закрыты для “фрэндоў”, “падпісантаў” і астатніх веб-таварышаў. Як вы бачыце перасячэнні гэтых струменяў у пісьменніцкім жыцці? Пытаюся не проста так, бо ў вашую кнігу гэты код усё ж такі ўпісаны))

 

Зараслава Камінская (18:28)

Мне вельмі падабаецца, калі пісьменнік з’яўляецца і медыйным персанажам у сацсетках: я падпісана на Віктара Марціновіча і Андруся Горвата, і з асалодаю іх чытаю.

Бо праз існаванне ў анлайн-прасторы пісьменнік “упісваецца” у анлайн-побыт чытачоў, падтрымлівае цікаўнасць не толькі да сабе, але і да беларускай літаратуры ў агуле.  

Таму чым больш будзе “медыйных” беларускіх пісьменнікаў, тым лепш :)

Але я так не магу :) Па-першае, я й пісьменніцай стала толькі зараз, калі выйшла мая першая кніга (мне падаецца, што і гэтага недастаткова, каб лічыцца пісьменніцай, але няхай :)

Па-другое, так, я закрыты чалавек.

Для мяне сацсеткі ― гэта месца зносін з сябрамі. Як і для маіх гераінь :)

Па-трэцяе, вядзенне пісьменніцкіх старонак ― гэта штодзённыя выдаткі часу і іншых рэсурсаў на стварэнне цікавага кантэнту. І асобны талент знаходжання ў анлайн-прасторы. Не ведаю, ці ёсць такі талент у мяне :)  

 

Ксенія Шталенкова (18:31)

Добра, тады міфалагічнае пытанне)) Здаралася, каб русалкі сапраўды клікалі?

 

Зараслава Камінская (18:33)

Русальчын покліч ― ён розны :) У тым ліку, такі, які цягне рабіць тое, што раней не рабіла.

Я вунь пачула і напісала. Калі б не пачула, так бы і працягвала толькі марыць аб напісанні.

 

Ксенія Шталенкова (18:34)

То буду мець на ўвазе! Вашая чарга))

 

Зараслава Камінская (18:35)

Чаму вы любіце чытаць дэтыктывы?

 

Ксенія Шталенкова (18:37)

Я ўвогуле люблю чытаць, самыя розныя кнігі. Аднак у дэтэктыўным жанры, на маю думку, ёсць вялікі патэнцыял для камунікавання з чытачом, тут заўжды ёсць прастора для чытача, каб менавіта гэты галоўны герой тэкста завяршыў яго стварэнне. З дэтэктыва можа вырасці вельмі складаная і шматслойная кніга, тыповы прыклад ― “Імя Ружы” Умберта Эка, ён, дарэчы, вельмі паважліва ставіўся да гэтага жанру, большасць яго мастацкіх твораў з’яўляецца дэтэктывамі. Хаця мая кніга зусім не такая, яна прызначаная выключна for amusement, а не для ламання галавы. Думаю, такія кнігі павінны існаваць і аўтары такіх кніг мусяць прызнаваць гэта, а не маскаваць пад мудрагелістае нешта.

 

Зараслава Камінская (18:39)

Каго з дэтэктыўных аўтараў чытаеце, каб натхніцца?

 

Ксенія Шталенкова (18:39)

Хм, здаецца, нікога)) Прынамсі, свядома. І хутчэй за ўсё зусім не дэтэктыўных аўтараў ― хіба Іаанну Остэн, але зусім крышачку)))

 

Зараслава Камінская (18:40)

А чаму вы любіце пісаць дэтэктывы?

 

Ксенія Шталенкова (18:41)

Я не ведаю, ці люблю пісаць дэтэктывы. Пакуль я напісала толькі адзін, але спадзяюся, на гэтым мая дэтэктыўная кар’ера не скончыцца)))

 

Ксенія Шталенкова (18:42)

А ў мяне апошняе (пакуль) пытанне: чаму Алесь Загорскі?)))))

 

Зараслава Камінская (18:43)

Таму што дастаткова толькі гэтага імя і прозвішча, каб закахацца :)  Гэта “праграма”, зашытая ў код беларускай літаратуры. А мне быў патрэбны герой, каб у яго можна было закахацца з першых літар :)  

 

Зараслава Камінская (18:44)

І маё апошняе пытанне :)

Калі б вы маглі параіць месца, дзе чытать вашу кнігу, дзе гэта было б лепей рабіць?

 

Ксенія Шталенкова (18:47)

Я не прэтэндую на элітарны статус сваіх пісьмёнаў, таму думаю, можна дазволіць маім чытачам чытаць “Губернскі дэтэктыў” там, дзе ім самім больш падабаецца)) Таму кніжку можна чытаць і ў цягніку, і дома пад коўдрай з какавай і зефіркамі, можна пад Каляднай ялінкай, у сезон можна і на свежым паветры. Аднак адзінае, што я б не рэкамендавала, як выкладчык, ― не чытаць гэтую кнігу на парах, асабліва ― на маіх. Хаця, у прынцыпе, як пойдзе))))

Ну што, будзем разыходзіцца, каб далей рыхтавацца да святаў і пісаць новыя кніжкі?))

 

Зараслава Камінская (18:51)

Разыходзімся :) Дзякуй за размову! Да цягніка набыць вашу кнігу не паспею, то буду чытаць дома пад коўдрай :)

 

Ксенія Шталенкова (18:51)

Дзякуй вам! І не забывайцеся на зефіркі!)))

Прэс-служба ГА "Саюз беларускіх пісьменнікаў"

Пункт адліку, Школа маладога пісьменніка, інтэрв'ю

Каментары

Апошнія навiны

(Паказаць усе навіны)
«Кніганоша» № 47 — снежань 2017 (спампаваць пдф)
19 студзеня 2018

«Кніганоша» № 47 — снежань 2017 (спампаваць пдф)

Чытаць далей...
У Калініградзе з’явіцца вуліца Францыска Скарыны
17 студзеня 2018

У Калініградзе з’явіцца вуліца Францыска Скарыны

Чытаць далей...
Віншуем Ірыну Жарнасек!
17 студзеня 2018

Віншуем Ірыну Жарнасек!

Чытаць далей...
«Літаратурная Беларусь» № 136 — снежань 2017 (спампаваць пдф)
17 студзеня 2018

«Літаратурная Беларусь» № 136 — снежань 2017 (спампаваць пдф)

Чытаць далей...
294